Nếp nhăn trên trán chủ yếu do cơ trán co khi nhướn mày, còn nếp giữa 2 chân mày do cơ cau mày. Cơ co lặp lại nhiều năm, thêm nắng, da mất đàn hồi, khiến nếp dần hằn cả khi thả lỏng mặt. Trán nhăn một bên có thể liên quan sụp mí.
Tham vấn chuyên môn: Bác sĩ Lê Thị Vân Anh (Dr.Anna), Bác sĩ Chuyên khoa II Da liễu, Giám đốc Y khoa MYSS Dermatology Clinic.
Nếp nhăn trên trán là gì, nếp động khác nếp tĩnh ra sao?
Nếp nhăn trên trán gồm các đường ngang nằm trong vùng từ chân mày lên chân tóc, cùng các nếp dọc, nếp ngang ở vùng giữa 2 chân mày. Lúc đầu, vết nhăn trên trán chỉ hiện khi bạn nhướn mày hay cau mày, gọi là nếp động.
Theo Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD), khi cùng một nhóm cơ co lặp lại nhiều năm, đường nhăn có thể thành vĩnh viễn. Lúc đó nếp vẫn hằn khi mặt thả lỏng, gọi là nếp tĩnh.
Cách kiểm tra nếp nhăn trên trán nhanh: nhìn gương, nhướn mày rồi thả lỏng mặt. Nếu trán có nếp nhăn cả khi đã thả lỏng, đó là nếp tĩnh.
3 cơ tạo ra nếp nhăn trán, nếp giữa 2 chân mày
Mỗi kiểu nếp nhăn trên trán gắn với một cơ bên dưới. Nếp thường cắt ngang hướng cơ kéo: cơ trán kéo lên xuống nên nếp nằm ngang, cơ cau mày kéo vào giữa nên nếp đứng dọc.
| Kiểu nếp | Vị trí | Cơ gây ra | Rõ khi nào |
|---|---|---|---|
| Nếp ngang trán | Từ chân mày lên chân tóc | Cơ trán, kéo chân mày lên | Nhướn mày, ngạc nhiên |
| Nếp dọc số 11 | Giữa 2 chân mày | Cơ cau mày, kéo 2 đầu mày lại gần | Cau mày, tập trung, nhìn khó |
| Nếp ngang gốc mũi | Gốc mũi, giữa 2 mắt | Cơ mảnh khảnh, kéo đầu mày xuống | Cau mày, nheo mắt |
Nếp ngang trán
Cơ trán chạy dọc từ chân tóc xuống chân mày, khi co sẽ kéo mày lên, tạo các nếp nhăn trên trán nằm ngang. Một nghiên cứu trên 27 người thấy khi nhướn mày hết cỡ, da phần dưới trán bị kéo lên, da phần trên bị kéo xuống, hai phần gặp nhau ở một đường ngang trên trán.
Đường gặp nhau này thường trùng nếp ngang thứ 2 tính từ trên xuống. Trán nhiều nếp nhăn hay ít khác nhau theo cách mỗi người dùng cơ trán, không nói lên điều tốt xấu.
Nếp nhăn giữa 2 chân mày (số 11)
Nếp nhăn giữa 2 chân mày, còn gọi là nếp nhăn cau mày hay nếp nhăn chau mày, do cơ cau mày kéo 2 đầu mày lại gần nhau. Nếp thường đứng dọc, một hay hai đường, giống số 11. Nhiều người gọi đây là nếp nhăn giữa trán hay nếp nhăn giữa hai lông mày.
Một nghiên cứu trên 139 người Hàn chia nếp nhăn giữa lông mày thành 5 kiểu theo hình dạng, như chữ U, số 11, chữ X. Kiểu nếp cho bác sĩ biết phần cơ nào co mạnh, nên cách xử lý ở mỗi người có thể khác nhau.
Nếp ngang gốc mũi, giữa 2 mắt
Nếp nhăn giữa 2 mắt nằm ngang ở gốc mũi, do cơ mảnh khảnh kéo đầu chân mày xuống. Nếp này hay đi cùng nếp số 11 khi bạn cau mày, nheo mắt.
Nguyên nhân gây nếp nhăn trên trán
Trên trán có nhiều nếp nhăn thường do vài yếu tố cộng lại. Dưới đây là các nguyên nhân đã có nghiên cứu, kèm ghi chú chỗ nào bằng chứng còn yếu.
Nhướn mày, cau mày lặp lại
Thói quen nhướn mày khi nói, cau mày khi tập trung khiến cơ trán, cơ cau mày co nhiều lần mỗi ngày, lâu dần thành nếp nhăn ở trán. AAD khuyên hạn chế các biểu cảm lặp lại trên mặt.
Nếu bạn hay nheo mắt khi nhìn xa hay nhìn màn hình, nên kiểm tra mắt. Chưa có nghiên cứu nào đo trực tiếp việc cận, viễn, loạn thị có làm nếp nhăn trên trán sâu hơn không, nhưng nheo mắt thường kéo theo cau mày.
Nắng
Tia UV làm da mất collagen, giảm đàn hồi, khiến nếp nhăn trên trán dễ hằn lại. Một thử nghiệm 4,5 năm ở Úc cho thấy người bôi kem chống nắng mỗi ngày có da lão hóa chậm hơn người chỉ bôi khi muốn, dù kết quả đo trên mu bàn tay chứ không đo trán. Đeo kính râm ngoài trời còn giúp bạn bớt nheo mắt, bớt cau mày.
Sụp mí, da mí chùng: nhăn trán bù trừ
Khi mí mắt sụp hay da mí chùng, nhiều người vô thức nhướn mày để mở rộng tầm nhìn. Cơ trán phải co liên tục, nên da trán bị nhăn sâu hơn. Cách phân biệt sụp mí với da mí chùng có ở bài nếp nhăn ở mắt.
Một nghiên cứu xem lại hồ sơ 160 người trên 50 tuổi thấy 90% người có nếp ngang trán bị sụp mí, so với 76,7% ở người không có nếp này. Cả 28 người chỉ nhăn trán một bên đều sụp mí ở cùng bên đó.
Nếu bạn phải nhướn mày mới nhìn rõ hay chỉ nhăn trán một bên, hãy khám mắt trước khi xử lý nếp nhăn trên trán. Tiêm giãn cơ trán khi đang sụp mí có thể làm hẹp tầm nhìn, vì cơ trán đang bù cho mí.
Da khô, da mỏng dần theo tuổi
Da trán bị khô nhăn làm các nếp li ti hiện rõ hơn. Dưỡng ẩm giúp nếp li ti do khô bớt rõ, nhưng không xóa được nếp do cơ co. Nếu da trán khô kèm bong vảy, bạn có thể xem thêm về da mặt khô bong tróc.
Một nghiên cứu siêu âm trên 118 người lớn khỏe mạnh thấy ở phụ nữ, da trán, vùng giữa chân mày mỏng dần theo tuổi. Da mỏng đi, kém đàn hồi có thể làm da vùng trán bị nhăn, nếp động dễ hằn lại hơn.
Ngủ ép mặt
Nằm nghiêng, nằm sấp lâu có thể tạo vết nhăn ở trán do mặt bị ép, trượt trên gối. Theo một tổng quan, nếp do ngủ thường nằm khác chỗ, khác hướng với nếp do nhướn mày, cau mày.
Thuốc lá: tác động thật đến đâu?
Thuốc lá làm da lão hóa chung: ở 186 cặp song sinh cùng trứng, người hút lâu hơn trông già hơn, nếp nhăn rõ hơn. Tuy vậy, ở 79 cặp song sinh khác, nếp ngang trán, nếp cau mày của người hút gần như không khác người không hút.
Thuốc lá ảnh hưởng rõ hơn ở mí trên, vùng quanh miệng. Mí chùng có thể khiến bạn nhướn mày nhiều hơn, nên bỏ thuốc có thể gián tiếp có lợi cho vùng trán.
Vì sao trán nhăn sớm khi còn trẻ?
Xuất hiện nếp nhăn trên trán ở tuổi 20-30 thường là nếp động do thói quen nhướn mày khi nói, khi tập trung hay khi nhìn khó. Nắng, nheo mắt làm nếp hằn nhanh hơn.
Dữ liệu ở 200 người Đức cho thấy nếp quanh mắt, nếp giữa chân mày, nếp trán đều tăng dần theo tuổi; ở nam giới, nếp trán là nếp đầu tiên thấy được. Riêng nếp giữa chân mày thường chưa rõ trước 40 tuổi ở cả hai giới.
Nếu trán có nếp nhăn sớm, hãy để ý thói quen nhướn mày, chống nắng đều, kiểm tra mắt nếu hay nheo. Nếp động ở tuổi trẻ là cử động bình thường, chưa phải lý do để lo.
Đàn ông có nhiều nếp nhăn trên trán hơn phụ nữ?
Có xu hướng như vậy: nam giới thường có nếp nhăn trên trán sớm hơn, nhiều hơn. Nghiên cứu trên 173 người Nhật thấy ở mọi nhóm tuổi, nam có nếp nhăn ở trán nhiều hơn nữ; nghiên cứu ở Đức cũng thấy nam nhăn sớm hơn, nặng hơn.
Lý do vẫn chưa rõ: một nghiên cứu siêu âm ở Thượng Hải thấy da nam dày hơn da nữ ở hầu hết vị trí trên mặt, còn ý “cơ trán của nam khỏe hơn” chưa có số đo trực tiếp. Đây là xu hướng chung từ dữ liệu người Nhật, Đức, không có nghĩa người đàn ông nào cũng nhăn trán nhiều hơn phụ nữ.
Nếp nhăn trên trán nói lên điều gì về sức khỏe?
Theo y khoa, nếp nhăn trên trán chủ yếu nói lên thói quen dùng cơ trán, mức tiếp xúc nắng, tuổi da. Trán nhăn nhiều, đặc biệt khi chỉ nhăn một bên, có thể là dấu hiệu mí mắt sụp.
Năm 2018, một nghiên cứu theo dõi khoảng 3.200 người trong 20 năm, báo cáo tại hội nghị tim mạch châu Âu, thấy người có nhiều nếp nhăn trên trán sâu có tỷ lệ tử vong do tim mạch cao hơn. Kết quả mới ở dạng báo cáo hội nghị, chưa được đăng thành bài báo đầy đủ, chưa được xác nhận.
Vì vậy đừng dựa vào nếp nhăn trên trán để đoán mình có bệnh tim hay không. Nếu lo về tim mạch, hãy đo huyết áp, mỡ máu, đường huyết định kỳ. Cách xem tướng qua nếp trán không có cơ sở y khoa.
Khi nào nếp nhăn trên trán cần đi khám?
- Mặt yếu hay xệ đột ngột một bên (trán không nhăn được, chân mày không nâng lên, méo miệng, nhắm mắt không kín): gọi cấp cứu 115 hay đến khoa cấp cứu ngay. Đây có thể là đột quỵ hay liệt mặt Bell; theo Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS), liệt mặt Bell điều trị hiệu quả hơn nếu bắt đầu trong 72 giờ.
- Yếu hay tê đột ngột một tay, một chân, nói khó, nói ngọng, dù có kèm mặt xệ hay không: gọi cấp cứu 115 ngay, ghi lại giờ bắt đầu có dấu hiệu. Chỉ cần một dấu hiệu là đủ để gọi.
- Chỉ nhăn trán một bên từ lâu, mí cùng bên sụp: khám mắt.
- Phải nhướn mày mới nhìn rõ, mí trên che bớt tầm nhìn: khám mắt.
Đừng tự phân biệt liệt mặt hay đột quỵ dựa vào trán. Khi mặt yếu đột ngột, hãy gọi 115 hay đến khoa cấp cứu ngay, đừng chờ xem có tự hết không.
Hạn chế nếp nhăn trên trán thế nào?
Tại nhà, chống nắng hằng ngày, đeo kính râm, dưỡng ẩm giúp hạn chế nếp mới; retinoid dùng theo hướng dẫn có thể làm nếp nông mờ bớt sau vài tháng. Một thử nghiệm có đối chứng với retinol 0,4% trên da cánh tay người cao tuổi ghi nhận nếp li ti cải thiện sau 24 tuần, nên hãy dè chừng lời hứa làm mờ nếp trán sau 7 ngày. Các bước cụ thể có ở bài cách xóa nếp nhăn trên mặt tại nhà.
Với nếp nhăn trên trán rõ khi nhướn mày hay mới bắt đầu hằn, tiêm giãn cơ là cách thường dùng; nếp đã hằn sâu khi thả lỏng có thể chỉ mờ bớt, bác sĩ có thể cân nhắc kết hợp cách khác. FDA Hoa Kỳ cho phép một thuốc tiêm giãn cơ nhóm botulinum toxin dùng cho nếp giữa chân mày từ năm 2002, cho nếp trán từ năm 2017; theo nhãn thuốc, tác dụng trên nếp giữa chân mày kéo dài khoảng 3-4 tháng. Quy trình, rủi ro có ở trang xóa nhăn trán, các lựa chọn cho nếp khác ở trang xóa nhăn.
Hiện không có cách xóa nếp nhăn trên trán vĩnh viễn. Da vẫn tiếp tục lão hóa, nếp động sẽ quay lại khi thuốc hết tác dụng. Bác sĩ da liễu tại Myss Clinic sẽ khám để chọn cách phù hợp với loại nếp của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Nếp nhăn dọc trên trán là gì?
Thường là vết nhăn giữa trán, còn gọi là nếp nhăn giữa 2 lông mày, đứng dọc như số 11, do cơ cau mày. Nếp rõ khi bạn cau mày, tập trung, lâu dần có thể hằn cả khi thả lỏng.
Trán có 3 nếp nhăn ngang có sao không?
Thường không phải dấu hiệu bệnh. Số nếp nhăn trên trán khác nhau ở mỗi người, tùy cách cơ trán co. Chỉ cần để ý khi nếp chỉ có ở một bên hay đi kèm sụp mí.
Nếp nhăn trán có tự hết không?
Nếp động hết khi bạn thả lỏng mặt, nhưng quay lại mỗi lần nhướn mày. Nếp tĩnh không tự hết, chỉ mờ bớt khi chăm sóc đều hay điều trị.
Da trán bị khô nhăn phải làm sao?
Dưỡng ẩm đều đặn, rửa mặt bằng nước ấm thay vì nước nóng, chống nắng mỗi ngày. Nếu da bong vảy, đỏ, ngứa kéo dài, nên đi khám da liễu.
Bao nhiêu tuổi bắt đầu có nếp nhăn trên trán?
Nếp động có thể thấy từ tuổi 20. Nếp hằn khi mặt thả lỏng rõ dần theo tuổi, riêng nếp giữa chân mày thường chưa rõ trước 40 tuổi.
Hiểu nguyên nhân trước khi xử lý nếp nhăn trên trán
Nếp nhăn trên trán, nếp giữa 2 chân mày đến từ cơ co lặp lại, nắng, da mất đàn hồi theo tuổi. Nhăn một bên hay phải nhướn mày mới nhìn rõ là dấu hiệu nên khám mắt trước.
Nếu trán bị nếp nhăn mà chưa rõ nguyên nhân, hãy đặt lịch khám tại MYSS Dermatology Clinic qua số 0766 107 986 hoặc trang liên hệ. Bác sĩ da liễu sẽ xem nếp là động hay tĩnh, do cơ nào, kiểm tra mí mắt, rồi mới tư vấn cách phù hợp.
Nguồn tham khảo
- 11 ways to reduce premature skin aging, Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ: aad.org
- Nhãn thuốc Botox Cosmetic, DailyMed (FDA): dailymed.nlm.nih.gov
- Lịch sử phê duyệt Botox Cosmetic, Drugs.com: drugs.com
- Cotofana S và cộng sự. Plastic and Reconstructive Surgery, 2020: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kim HS và cộng sự. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2014: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Hughes MC và cộng sự. Annals of Internal Medicine, 2013: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wu-Fienberg Y và cộng sự. Aesthetic Plastic Surgery, 2018: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Meng Y và cộng sự. BMC Medical Imaging, 2022: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Anson G và cộng sự. Aesthetic Surgery Journal, 2016: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Guyuron B và cộng sự. Plastic and Reconstructive Surgery, 2009: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Okada HC và cộng sự. Plastic and Reconstructive Surgery, 2013: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Luebberding S và cộng sự. Dermatologic Surgery, 2014: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Tsukahara K và cộng sự. Skin Research and Technology, 2013: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kafi R và cộng sự. Archives of Dermatology, 2007: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Nếp nhăn trán, tử vong tim mạch, thông cáo Hội Tim mạch châu Âu, 26/08/2018: eurekalert.org
- Dermatologists’ top tips for relieving dry skin, Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ: aad.org
- Bell’s palsy, Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS): nhs.uk
- Unilateral weakness of the muscles of facial expression, AAFP, 2014: aafp.org
